على زمانى قمشه اى
324
هيئت و نجوم اسلامى ( فارسي )
« مرحوم آخوند ، لطف الهى بود . زمانى كه غرب مردم را به مادىگرى و ماديات گرفتار و از آنسو از ماوراى طبيعت بىخبر و آنطور متوقف در ماده شدند ، خداوند سبحان هم از اين طرف در مقابلشان چنين مردى را برانگيخت و به همه هشدار داد كه اينطور نباشيد كه « أخلد فى الأرض » و از فوق ارض و باطن ارض و از خداوند عالم و حقيقت بىخبر بوده باشيد . اين نظرى بود كه مرحوم شعرانى دربارهء آخوند داشتند . و من اينها همه را مشافهة از ايشان شنيدم . . . . جناب آقاى همايى آقاى شعرانى را شيخ بهائى عصر معرفى مىكند و مىگويد : « جناب آقاى شعرانى ، مردى ملّا بود . جناب آقاى شعرانى ملّايى كه از يكسو مجسطى مىگفت و از سويى ديگر ، قانون ، ازيكطرف فقه و اصول - كه علوم رسمى ايشان بود ، مثلا جواهر - مىفرمود و از طرف ديگر ، به تحشيهء كتابهايى چون قواعد ، وافى و مجمع البيان مىپرداخت . وى در رياضيات نيز سرآمد بود . . . . ديوان شعرشان به چاپ نرسيد . اشعار فارسىشان مانند اشعار شيخ الرئيس ، ميرداماد و مرحوم جلوه و اشعار عربيشان ، مانند قصيدهء غراى نونيّه فخر رازى در مدح امام هشتم عليه السّلام سنگين و با هيبت بود . يكى از آلات رياضى براى تعيين قبله به طرز بديع و مبتنى بر قواعد رياضى و نجومى ، صنعتى است كه مرحوم استادم آية اللّه علّامه ذوالفنون حاج ميرزا ابو الحسن شعرانى - رفع اللّه تعالى درجاته - اختراع نموده است . از اين صحيفهء قبلهيابى فقط خواص كه آشناى به فن هستند مىتوانند استفاده كنند ، در اختراع آن ، حدّت نظر و قوّت فكر به كار برده است . آنچنان كه موجب شگفتى ارباب فن است . خود آن صحيفهء منحصربهفرد - كه معمول و مصنوع دست مبارك آن جناب است - در